Thứ Năm, 20 tháng 2, 2014

NGUỒN GỐC VÀ LỊCH SỬ PHẬT GIÁO VIỆT NAM



 NGUN GC VÀ LCH S PHT GIÁO VIT NAM


I./ PHT GIÁO VIT NAM CÓ NGUN GC T ĐÂU?
Pht giáo t n Đ du nhp Vit Nam đã trên hai ngàn năm. Ngay t rt sm, Pht giáo đã được tiếp nhn và đã bn đa hóa đ tr thành mt tư tưởng ch đo trong nn văn hóa dân tc.
Do v trí đa lý ca nước ta nm bán đo Đông Dương, trên con đường giao thông đường b cũng như đường thy gia hai lc đa, nơi sn sinh nhng nn văn minh ln ca loài người là n Đ và Trung Quc. Do đó, t rt sm, các nn văn hóa ca hai nước này đã đi theo các đoàn thương nhân đến vi nước ta, trong đó có Pht giáo.
Theo lch s, tư tưởng, văn hc ca Pht giáo Vit Nam thì Pht giáo được truyn vào nước ta trc tiếp t n Đ, trước c Trung Quc, nhưng chính xác vào năm nào thì chưa thy ai khng đnh.
Vào khong thế k th II dương lch, Pht giáo đã tr nên thnh hành nước ta vi mt cơ s mnh m th hin qua h thng nhng c liu v s lượng Tăng sĩ, chùa chin, thành qu ca công tác dch thut kinh đin, v.v... ti trung tâm Luy Lâu. Trung tâm Luy Lâu thu đó là Giao Châu là mt trung tâm Pht giáo hình thành sm nht trong khu vc, trước c các trung tâm ca Trung Quc như Bành Thành hay Lc Dương.
V con đường du nhp, các nghiên cu mi đây cho biết rng, Pht giáo t n Đ du nhp nước ta ch yếu theo đường bin, mt phn khác là theo đường b, con đường mà các nhà s hc thường gi là Con đường Tơ la.

II./ NGƯỜI PHT T VIT NAM ĐU TIÊN LÀ AI?
Trong sách Lch s Pht giáo Vit Nam tp 1, bng cách chng minh qua truyn thuyết Ch Đng T, Ch Đng T là người Pht t Vit Nam đu tiên liên h và hc Pht pháp trc tiếp qua người thy n Đ là nhà sư Pht Quang ti núi Quỳnh Viên (Ca Sót, tĩnh Hà Tĩnh ngày nay).
Niên đi ca Ch Đng T cũng được tác gi xác lp là có th khong vào thi Hùng Ngh Vương th nht hoc th hai, tc khong thế k II-III. Ngoài ra Tiên Dung cũng là nhng người Pht t Vit Nam đu tiên hin biết được tên tui đi din ca Pht giáo trên nước ta là vào thế k th II-III.
Tư tưởng Pht giáo được truyn bá đến nước ta trong bui đu là tư tưởng Pht giáo có tính cht quyn năng. Nghĩa là quan nim cơ bn như Pht là con người siêu nhiên, có kh năng làm tt c nhng điu ngoài óc tưởng tượng bình thường ca con người, như có th biến hóa khôn cùng, có th làm mi điu theo ý mun, v.v...
Đo Pht mà Ch Đng T và Tiên Dung tiếp nhn t nhà sư Pht Quang còn mang nng tính cht n Đ. Sau này pht t Vit Nam tiếp sau, như Man Nương, là người tr thành Pht Mu trong tín ngưỡng ca Pht giáo Vit Nam, được th ti chùa Phúc Nghiêm, làng Mãn Xá, gn Luy Lâu. Và đc bit là s ra đi ca tín ngưỡng Pht đin hay T pháp mà tiêu biu là Pht Pháp Vân, đã th hin s hòa nhp ca Pht giáo vào văn hóa vn có ca bn đa, là bước Vit hóa Pht giáo và Pht giáo hóa văn hóa bn đa đu tiên.
Các v thn mà cư dân nông nghip nước ta th t như thn mây, thn mưa, thn sm và thn sét được Pht hóa, tr thành Pht Pháp Vân, Pht Pháp Vũ, Pht Pháp Lôi, và Pht Pháp Đin. Qua s kin này, chúng ta khng đnh rng Pht giáo ngay t ban đu không h có s chng đi vi nn văn hóa bn đa, và nn văn hóa bn đa cũng không có du hiu gì phn kháng vi h thng triết lý này.

III./ NHNG PHT T TIÊU BIU TH H ĐU TIÊN CA PHT GIÁO VIT NAM:
Sau Ch Đng T và Tiên Dung, hai gương mt được xem là nhng Pht t Vit Nam đu tiên có nhiu gương mt hoc là Tăng sĩ bn đa, hoc t nước ngoài đến như Khâu Đà La và Ma Ha Kỳ Vc đến nước ta vào cui thế k th II.
Các sĩ nhân Trung Quc đến t nn như: Tu Đnh, Man Nương (sng khong 175-255)...đã sinh sng hoc đến nước ta mt thi gian; trong đó có nhng Pht t, cao tăng như Mâu T, Khương Tăng Hi, Đo Thanh, Hu Thng, Đo Thin... tiếng tăm vang vng đến kinh đô ca k đô h.
Mâu T chính là người đu tiên dùng Pht giáo làm cơ s đ đánh tan lun điu t tôn dân tc ca dân tc Hán.
Khương Tăng Hi, v Tăng Vit Nam đu tiên thành công rc r trong công tác khai hóa truyn bá Pht giáo Trung Quc.
Tăng sĩ Vit Nam là nhà dch thut Vit Nam Đo Thanh, sinh khong năm 220, mt năm 300, người đã bút th cho bn dch Pháp Hoa tam mui kinh ca Chi Cương Lương Tiếp, dch t tiếng Phn sang ch Hán, lưu hành ti nước ta khong sau năm 258.
Chi Cương Lương Tiếp, mt nhà sư người gc n Đ đến và làm vic ti Vit Nam vào khong nhng năm 256.
Vu Pháp Lan (khong 270-320) và Vu Đo Thúy (khong 285-315), hai danh tăng ca Pht giáo Trung Quc đến Vit Nam vào thế k IV.,
Chí Hàm, tác gi ca Trit tâm ký (sng nước ta khong t năm 300 đến 360).
Đo Cao và Pháp Minh là hai v Tăng người Vit Nam, ngài Đo Cao sinh khong năm 365 và mt năm 445, ngài Pháp Minh sinh khong năm 370 và tch khong năm 460. Ngài Đo Cao được biết thêm là tác gi ca tác phm Tá âm, Đo Cao pháp sư tp.
Lý Miu là s quân ca Giao Châu. Có gi thiết cho rng, Lý Miu có th là tên khác ca Lý Trường Nhân (khong 420-470). Căn c vào cách xưng hô ca hai v thy ca Lý Miu, thì ông phi là mt trong nhng v hoàng đế ca nhà nước đc lp Vit Nam thi by gi.
Trung Quc, ni bt đáng chú ý ca cao trào đó là s ra đi ca tác phm Quân thin lun ca mt v sư ni tiếng đa tài là Hu Lâm, người tng có mt vai trò chính tr quan trng trong triu đi ca Tng Văn đế cm quyn, tng được mnh danh là Hc y t tướng hay T tướng thy tu.
Trong đó, sư Hu Lâm công kích Pht giáo, nói đúng hơn là phê phán hin trng Pht giáo Trung Quc đương thi, mt cách kch lit. To làn sóng phn ng gin d trong hàng ngũ Pht giáo, kết qu là sư Hu Lâm b trc xut sang Vit Nam vào khong sau năm 456 và sng nhng năm cui đi ti nước ta.
Đến thi đim này, nn Pht giáo được thiết lp bi Mâu T và sau đó được cng c, b sung bi ngài Khương Tăng Hi t ra không còn là nim tin tuyt đi nước ta, nhng thc mc mà Lý Miu nêu ra là đi din cho người Pht t Vit Nam thi by gi. 
Nn tư tưởng Pht giáo quyn năng b lay chuyn thc s. Pht giáo nước ta rơi vào cuc khng hong v tư tưởng, cuc đu tranh tư tưởng đó đến hi gay gt vi s kin sư Đàm Hong t thiêu ti chùa Tiên Sơn năm 455.
Hi kết ca cuc đu tranh này ra sao, s được đ cp qua vic tìm hiu các nhân vt Pht giáo sau đó, thi đi được xây dng trên nn tng tư tưởng Pht giáo quyn năng, đó là các ngài Hu Thng và Đo Thin.
Ngài Hu Thng th 70 tui và mt vào khong nhng năm 502-519, sng ti chùa núi Tiên Châu ca nước ta, chuyên hành trì kinh Pháp Hoa. Ngài hc Thin (38) vi mt v Tăng nước ngoài tên là Đt Ma Đ Bà (Dharmadeva).
Ngài Đo Thin vi công tác ging dy và hong pháp thành công rc r ti Trung Quc, là 1 v Tăng Vit Nam li sang ging dy, hong pháp thành công rc r ti Trung Quc, đã đ li cho gii trí thc ti đây nim kính trng sâu sc.
Nhà nước đc lp Vn Xuân ra đi vi s kin xưng đế ca Lý Bôn năm 544 là mt s kin trng đi đánh du mt bước ngot mi ca lch s dân tc, mt thi đi phát trin mi ca Pht giáo Vit Nam.


IV./ CÔNG CUC CHN HƯNG PHT GIÁO ĐN SAU NÀY:
Thi Pháp thuc, Vit Nam b chia làm ba min, và chính quyn tìm mi cách phát trin Công giáo, thì Pht giáo Vit Nam càng b chèn ép. Mt s ngôi chùa ln cũng b phá hy, làm suy gim các kinh sách ti các chùa.
Đu thế k 20, trên thế gii xut hin nhiu phong trào tìm hiu khôi phc li các giá tr ca Pht giáo, chn hưng Pht hc. Bt đu t cư sĩ David Hewavitarane, người Sri Lanka, sau này xut gia thành đi đc Dharmapala, phong trào lan rng nhanh chóng.

Khong năm 1920, Vit Nam duy trì các chùa ln do các hòa thượng dn dt như:
  1. Ti min Nam: Thin sư Thích T Phong ging dy ti chùa Giác Hi; Thin sư Khánh Hòa ti chùa Tiên Linh; Thin sư Chí Thành ti chùa Phi Lai, chùa Giác Hoa; Thin sư Hu Quang ti chùa Long Hòa; Thin sư Khánh Anh ti chùa Long An.
  2. Ti min Trung: Thin sư Tu Pháp ging dy ti chùa Thiên Hưng; Thin sư Thanh Thái chùa T Hiếu; Thin sư Đc Ân chùa Quc Ân; Thin sư Tâm Tnh chùa Tây Thiên; Thin sư Phước Hu chùa Thp Tháp; Thin sư Ph Tu chùa Tĩnh Lâm.
  3. Ti min Bc: Hòa Thượng Thích Thanh Hanh ging dy ti chùa Vĩnh Nghiêm; chùa Bà Đá cũng là mt đo tràng ln; Thin sư Thích Thanh Thao - Đ Văn H in n kinh sách rt nhiu.

Nhng vn đng đu tiên nhm chn hưng Pht giáo được các Tăng sĩ và Cư sĩ viết và đăng lên các báo t nhng năm 1920. Phong trào chn hưng có th nói được khi xướng t Thin sư Khánh Hòa ti min Nam, thin sư Phước Hu ti min Trung, và thin sư Thanh Hanh ti min Bc. Ba v được tôn là T ca phong trào.
Tiếp đó đã xut hin thêm mt s hi như Hi Lưỡng Xuyên Pht hc ti Trà Vinh; Hi Pht hc Kiêm Tế ti Rch Giá, ra tp chí Tiến hóa; Hi Tnh đ Cư sĩ ti Ch Ln ca gii cư sĩ, ra tp chí Pháp Âm; Hi Thiên Thai Thin Giáo tông Liên hu do Thin sư Hu Đăng sáng lp năm 1934 ti Bà Ra; Hi Pht giáo Tương tế do tr trì chùa Thiên Phước là Lê Phước Chi thành lp Sóc Trăng. Ti min Bc có hi Bc Kỳ Pht giáo C Sơn môn.
Giai đon 1945 – 1954: Trong giai đon kháng chiến, tnh nào cũng thành lp y ban Pht giáo Cu quc. Giai đon này có nhiu t chc được chuyn đi, thành lp, trong đó có 6 t chc ln nht ti ba min, mi min 1 t chc ca Tăng sĩ, 1 t chc ca Cư sĩ.
Năm 1951, 6 t chc ba min hp ti Huế thành lp Tng hi Pht giáo Vit Nam là t chc thng nht, do Hòa thượng Thích Tnh Khiết làm Hi trưởng, chc Thượng Th và Giám lut luân chuyn gia các min. Đc Đ nht Thượng th là Hòa thượng Thích Tu Tng min Bc. Tuy nhiên Tng hi ch là mt t chc hình thc, không có quyn điu hành kim soát. Mi hi vn hot đng riêng bit.
Giai đon 1954 – 1975: Sau Hip đnh Genève chia ct đt nước, Tng hi Pht giáo Vit Nam cũng b chia ct. Điu này không nh hưởng nhiu đến các hot đng, vì trên thc tế các Hi vn hot đng đc lp. Năm 1958, các t chc ca Tng hi ti min Bc thng nht li thành Hi Pht giáo Thng nht Vit Nam. năm 1964, Giáo hi Pht giáo Vit Nam Thng nht được thành lp ti min Nam, nòng ct chính là t các t chc thuc Tng hi Pht giáo Vit Nam.
Giai đon 1975 – 1981: Sau khi thng nht đt nước, ti min Bc ch còn mt t chc là Hi Pht giáo Thng nht Vit Nam; còn ti min Nam, bên cnh t chc ln nht là Giáo hi Pht giáo Vit Nam Thng nht còn có mt s t chc khác.
Ban vn đng Thng nht Pht giáo được thành lp, do Hòa thượng Thích Trí Th đng đu, nhm thng nht các t chc. Năm 1981, Giáo hi Pht giáo Vit Nam được thành lp trên cơ s hp nht các t chc Pht giáo trong nước.

Theo Chính quyn Vit Nam, đây là Giáo hi Pht giáo duy nht được Nhà nước công nhn, các t chc khác phi gia nhp Giáo hi hoc gii tán. Tuy vy, vn có nhng t chc, t vin đng ngoài Giáo hi này, tiêu biu như phong trào phc hot Giáo hi Pht giáo Vit Nam Thng nht.

Ngun Sưu tm sách pht giáo!

0 nhận xét:

Đăng nhận xét

FOLLOW US